Urbanismo dos CIAM. Plan de Amsterdam

Urbanismo: organización da totalidade de funcións da vida colectiva, na cidade e no campo.

La Sarraz: "a esencia do urbanismo é ordenar as funcións".

¿como xorde o urbanismo nos CIAM? Vendo as intervencións nos cascos históricos a finais do XIX en Viena, París, Barcelona... e as cidades xardín. Dualidade cidade compacta-dispersa.

Institucionalización das Garden City. Explicar a través de congresos as cidades xardín. Exposición Universal en Berlín. O urbanismo está en fase de ser o centro de discusión de Europa.

A Carta de Atenas é unha resposta a este movemento. Aparece entón o Plan de Amsterdam AUP. Ven precedido por Cornelius Van Eesteren que en 1923 xunto a Van Doesburg escribiu "Hacia una construcción colectiva" Para poder crear o novo necesitamos un método. Non é falar de un sistema obxectivo senón que será crear unha realidade de base xeral.

1924 "Hacia una arquitectura creativa"
1929 "Los decoradores se han vuelto superfluos"

Analizaron a cidade histórica para obter leis estéticas, traballaron só a pel.


Encárgaselle o Plan de Amsterdam a Cornelius Van Eesteren en 1928.  Plan pioneiro, é a primeira vez que un plan atañe a toda a cidade. Emprégase e sistematízase un método de traballo. Importancia da análise.
Apróbase no 1935. Consta de dous volumes de análise e 12 planos. Análise fundamental (2500 estudantes analizando o tráfico). O plan é unha síntese do existente máis o proposto. Síntese unidade compacta-dispersa, tradicional-xardín.

Tamén unha discusión sobre tipos de vivenda, tráfico (Hilberseimer) e utopías. Sintetizado todo nun documento. Entenden o presente como continuación do pasado, idea de transformación contínua da cidade.

Visión unitaria (ciencia-arte, función-símbolo) de outros puntos de vista.

Coa análise búscase a identidade. A realidade son as condicións físicas, xeográficas, arquitectura, sociedade, propiedade e formas de construir.  Por outra banda a análise debe ser flexible e acomodarse á realidade.

Plantexa crecemento por barrios, de 30.000 - 40.000 habitantes, autónomos na súa relación. Barrio: escala intermedia, con espacios aptos para a vida do home, con novos elementos e relacións (verde, canles, vías, ambiente)

Paralelo a isto os postulados radicais (garantizar o transporte, o traballo ...) como enuncia a Carta de Atenas.

O plan ten 15 apartados, pon de manifesto a gran incultura urbanística imperante en xeral. Buscan propostas previas que abran o camiño. Precede e serve de base á Carta de Atenas. É un plan científico e trata de encauzar o crecemento físico coma unha ordenación de fases temporales, desenvolvemento gradual con equilibrios parciais. Traballar por fases.

Nunha parte poderíamos condensar todo, a parte participa do todo.

Tanto da como sexa o crecemento (concentrado ou descentralizado) ten que resolverse por pezas autónomas que establezan os vínculos que se integren na estructura xeral.

O plan asigna usos ¿plan funcionalista? destaca funcións, pero ten a bontade de integrar os usos. Está revestido dunha gran racionalidade. A intuición é o elemento necesario para entender a cidade. O primeiro que fai o AUP é definir o ámbito de traballo. Alí desenvólvense as previsións. Unha vez definido o ámbito relaciónanse as actividades co espacio físico, vencellado á secuencia temporal (define elementos e o tipo de relacións)

O Plan sempre xoga con dualidades (ex. ciencia-arte) Sinxeleza de plan e programa contra a complexidade das relacións que ten que ter.

A búsqueda das esencias dos elementos ten como resultados as relacións formais entre edificios e as relacións formales entre as actividades.

A beleza orixínase a través do equilibrio visual dos elementos. Só se pode evolucionar dende a propia realidade.

I búsqueda do equilibrio por contraste e xustaposición de pezasI

CIAM

CIAM Congresos Internacionais de Arquitectura. Un intento colectivo por indagar nos problemas da cidade. Un conxunto de arquitectos poñen en común todos os seus coñecementos.

CIAM I 1928 La Sarraz (comentado en dia anterior) Declaración de principios. Tocan puntos como a estandarización, a técnica moderna, a economía, o ensino á xuventude...

CIAM II 1928 Frankfurt. "Vivienda para el mínimo nivel de vida" destaca porque fai unha búsqueda de tipo de habitación, o máximo confort co mínimo de economía. Destacan Gropius, Alvar Aalto, Sert, que se suman neste Congreso.

Tócase un tema e profundizase nel ata chegar a conseguir a mellor  calidade do espazo. Os CIAM son movementos de búsqueda, de entender unha serie de normas que se puidesen poñer en común.

CIAM III 1930 Bruxelas. Loteo Nacional. Cornell van Eesteren destaca neste CIAM. Trata a casa máis alá do límite da casa. É o tema de agrupación, a casa e o seu entorno. Esto é importante por seu un paso máis alá. Facer a cidade a partir dos elementos mínimos (parcelas).

CIAM IV 1933 Atenas. Carta de Urbanismo. Carta de Atenas. é un conxunto de reflexións que se plasman nun libro. Edición levada por Lluis Sert. Consiste en estudiar o estado actual das cidades, coñecer os problemas e propoñer unha solución.  Consta de tres partes:

• Xeneralidades: entender a cidade  e a súa rexión
• Analiza a cidade de forma crítica. Críticas e remedios: estado actual das cidades.
• Conclusións

O home ten catro tarefas básicas (habitación, esparcimento, traballo e circulación)

Falan da colocación de cada función no lugar máis adecuado (zoning). 

A Carta de Atenas establece temas fundamentais, a escala humana e tamén  as relacións individuais e co ambiente. O solo e o respeto ás leis da natureza. Intención e persecución das ideas do movemento moderno. A orientación terá unha importancia vital.

A publicación foi en 1941 por Sert e Sigfried Giedion. 

CIAM V. París 1937 " Vivienda y recreo ". é un ano importante. Guernica, Casa da Cascada, Cine Avenida... Plantéxase sobre todo o tema das horas libres. a máquina cambia a concepción. Hai necesidades novas xa que a máquina reestructurará a vida. 

CIAM VI. 1947 Bridgewater. "Diez años de arquitectura moderna y urbanismo" Sert pasa a ser o director destes congresos, era un gran organizador. Tiña a capacidade de unir a xente con distintas ideas. Mantivo o espírito dos CIAM. Introduce unha exposicón de proxectos urbanose comezan a introducirse conceptos éticos, socias, estéticos... Busca introducir ao home.

CIAM VII 1949. Bergamo "Los alojamientos de la arquitectura" Moitos dos principios que se desarrollarán aplicáronse en parte, polo tanto, a experiencia americana da posta en práctica da Carta de Atenas non deu bos resultados.

CIAM VIII. Hoddesdon. "Hábitat, el corazón de la ciudad". Para reconstruir a cidade hai que reconstruir o seu corazón. Unha cidade debe crear un centro capaz de aglutinar as funcións importantes. O corazón como elemento que fai sociedade e crea relacións. ¿É posible crear un marco de sociedade no que se poida crear unha convivencia se a sociedade non está estructurada e non se sinta identificada?

O aspecto do corazón da cidade, algo creado polo home, que absorbe na súa forma as necesidades cambiantes, é dicir, ser capaz de recoñecer a sociedade, debe ter elementos que estén por encima da época, que resitan no tempo; por tanto non pode ser demasiado ríxida, debe admitir cambios e debería ser capaz de entender a evolución social. 

Sumario de los caracteres necesarios del corazón:

1. En cada ciudad un solo corazón
2. Artificio, obra del hombre
3. Peatonal
4. Viario rodado solo hasta la entrada
5. Publicidad organizada y controlada
6. Posibilidad de introducir elementos móviles
7. Debe hacerse de acuerdo a la modernidad y en colaboración con otros artistas.

1952. Suecia. Non chega a ser Congreso e séguese discutindo sobre o hábitat, o corazón das cidades.

1954. "Planificar para la arquitectura"

1955 Dubrovnik. Congreso X. "Problemas del hábitat"

1959 Otterlo Disolución dos CIAM

Resposta á cidade neoconservadora. CIAM

A resposta do movemento moderno fronte á cidade neoconservadora a través de leis hixienistas. Contra o barrio extensivo a cidade aberta, contra a periferia os novos tipos edificatorios.

Mov Moderno, confianza no progreso, é sempre avance (hoxe sabemos que non sempre)
¿cal debe ser a cidade que recoñeza os avances da época?¿como construila?¿responde á epoca?

Destrucción dos modelos herdados. ¿como vive o home? ¿como se agrupa?¿cal é o novo concepto de hixiene? Plantexa o tema da residencia como obxeto básico de análise. ¿por qué o edificio ten que estar vencellado ao lugar? Concepto de tipo. Investiga sobre el, sobre a súa organización. Descompono en elementos para analizalo.

Estado das superficies mínimas. Vencellase ao social, un individuo, unha habitación ¿tamaño?
Estandarización, busca dos mínimos que respondan á demanda social (5 puntos de Le Corbusier) De todo isto subxace unha confianza no home. A arquitectura mellora, mellora o home. O arquitecto cambia a sociedade a través da arquitectura.

Isto implica reflexión: método constructivo, densidade (loita contra o hacinamento, teñen que parecer espazos libres e novas edificacións)  relacións de agrupación.

Novas edificacións, bloque laminar contra a densidade, con unha cruxía axeitada e con boa iluminación e ventilación. Conviven con edificios baixos e coa vivenda unifamiliar, outro tema de investigación.

Concepto novo, a unidade de habitación, células habitacionais, edificio cidade. Non segrega a vivenda da cidade, a cidade é unha agrupación de células mínimas.

¿Ata que tamaño pode crecer algo sen perder o seu caracter recoñecible = vecindade?

O polígono visto como paquete de cidade.




CIAM Congresos Internacionais de Arquitectura Moderna.
Nacen para poñer en coñecemento as ideas dos arquitectos do Movemento Moderno e espallar os seus coñecementos. Unha nova arquitectura precisa de arquitectos que leven a cabo estes conceptos e actúen segundo isto. Son unha necesidade de loita pola supervivencia da arquitectura moderna fronte a unha arquitectura tradicional moi poderosa.

O Movemento Moderno fai reflexión constante sobre os principios da arquitectura, revisión crítica que propón unha nova arquitectura. Búsqueda dunha identidade, intentando identificar a súa arquitectura cos principios que defendían. Tiñan unha posición intelectual avanzada, rompen coa historia, e propoñen unha arquitectura expresiva da súa época.

Helène Mandrot. Mecenas fundadora da Casa dos Artistas en Paris, onde se xuntan Le Corbusier, Pièrre Chareau, Gulbenkian....

Concurso do Palacio da Sociedade das Nacións. Denegan ó premio a LC, otórgano a un hitoricista.

Cristaliza o MM, funcional, integrando a paisaxe. Fúndanse os CIAM en 1928 en La Sarraz, castelo de Hèlene Mandrot.

CIRPAC Comités Internacionais para a Resposta de Problemas da Arquitectura Contemporánea. Grupos racionais que organizan o que se debatirá no CIAM. Entenden e buscan o tema de discusión e preséntano no congreso.

Os congresos eran reunións de arquitectos donde se debaten as ideas propostas. As conclusións publícanse en manifestos que voltan ós países participantes.  O gallo é a expansión das súas ideas. Inflúe no mundo occidental.

Figuras relevantes: Le Corbusier, Mies, Berlage, Ernst May, H. Meyer, Rietveld, Marc Stam, Mercadal. Estiveron na declaración de principios en La Sarraz 1928.  Non son tanto as súas obras en sí, senon que cada unha das súas obras son un proxecto de investigación.

É unha declaración de principios.
Arquitectura expresa o espírito dunha época
Construcción e evolución, desenvolvemento do home.