O territorio construido

Falamos do territorio porque nos preocupa a súa forma, como concepto dinámico, estudiamos o territorio coma un proceso que nos explica. Entender o proceso como algo dinámico, un proceso de asimilación das formas latentes e a relación co lugar e as actividades do home. A agricultura explica unha gran parte fundamental da construcción do espazo. O territorio mostra o grao de control do home sobre a natureza.

 

1. Agricultura: control da natureza e control das condicións e dependencias dos axentes que contribúen ao espazo agrícola. O espazo agrícola pendente dos axentes que determinan a súa forma, como ex. as estacións.
2. Sociedade. Propiedade, explotación. Características da poboación e desenvolvemento das súas técnicas. Condicións económico sociais.
3. Actividade. elemento que une a capacidade do chan, a capacidade técnica e a estructura parcelaria. Relaciónase e xera forma. Se non hai actividade o resto de cousas carece de sentido. A actividade é a que xera o espazo, a forma, uso , necesidade. A forma do territorio fala de actividade xenerada e que xenera espazo.

 

Territorio: calquera territorio ten isto combinado:

 

• actividade (parcelario) xe non se xenera actividade non teñen valor as demáis.
• move (camiños)
• vida (arquitectura)

A cidade medra nun espazo agrícola, segundo a técnica e xéranse unhas actividades, reflexo da necesidade e do uso.

Metodoloxía: parcelario orixinal /parcelario de mobilidade/ parcelación urbana

 

O parcelario. Arquitectura do solo que se podería estudiar a través do uso. É testemuña da actividade, o duso, movilidade, vida da poboación. O primeiro parcelario responde a unha rede de tipo agregativo, as pezas engándense unhas ás outras ao redor do núcleo. Nace da bontade de unir o núcleo coa sua zona de cultivo. A él superponse un parcelario de mobilidade, as estradas. A través do parcelario podemos entender a historia e as distintas fases de colonización dese territorio.

 

A parcelación urbana, habitualmente cuadrícula para maior aproveitabilidade, é proxectada. Estes tipos xéranse e combínanse (territorio mesturado)

 

O territorio estúdase a través de formas, vestixios. Ver as xerarquías no espazo. Entender os puntos singulares (muros, noiros, taludes, puntos de encontro...) 

 

Os camiños

Los caminos en la historia de España. Gonzalo Menéndez Pidal. 1951. 

España y sus caminos. Gonzalo Menéndez Pidal 1992

Historia de los caminos y el transporte. Claudio Boada

 

Camiños. sendeiros. Lévan ao parcelario. Do núcleo a fora. Responde á necesidade de ir aos cultivos (por costume). Nace do coñecemento do sitio, depende da súa tecnoloxía. (o camiño do carro ten algo máis ca o ancho do carro 1,60m que se modifica ao chegar o tractor) Os vestixios dos camiños explican a sociedade.

 

Historia dos camiños. Os romanos transforman o camiño de necesidade a tránsito. Proxectos das calzadas romanas. Miden a carga e pendente en base á pendente cara abaixo. Aparecen as primeiras pontes. Aparece o xugo flexible (forma de atar o animal ao carro) É unha vía para colonizar (importancia tamén dos portos, dirixindo a estructura dos camiños)

 

Camiños na Idade Media. Desaparecen. Xorde a relevancia dos puntos de entrada na muralla. Na I.M. sustitúese o camiño coñecido por múltiples trazados. Xorden os mosteiros. Camiños conectados. Comezan a xurdir as cidades e feiras. Unen a producción agrícola co seu mercado. Os mosteiros non teñen feiras, pero están nos lugares máis axeitados para a vida. A feira é o lugar máis accesible, o mosteiro está no lugar máis conveniente.

 

No S XV. Os Reis. Significación de posto de seguridade no camiño. Organízase o tráfico pola necesidade de transporte. S XVI aparece o correo. No XVIII o primeiro plan de rede viaria (cos Borbóns) Camiño ligado ó progreso (comunicación e modernidade) Vencellados aos camiños situaranse os demáis elementos

 

O camiño pasa a ser organizador e punto de localización dos distintos elementos da vida urbana e social.  No XIX aparece o ferrocarril. Cando pasa polo territorio divídeo. Ó seu carón desaparece o parcelario. Só se significa na estación. Alí xurdirán varios puntos de comunicación e accesibilidade. O tren artella o territorio a través das súas estacións.

 

Hoxe en día volve a ser unha gran transformación (AVE, autovías, autoestradas) rompen o territorio. Xeran outro parcelario. Nos puntos de conexións aparecen outras relacións, os poligonos industriais.

 

Camiño=enerxía

 

A arquitectura é o espazo no que se desenvolve a vida da comunidade. A residencia é a arquitectura estable do territorio. É elemento de adaptación, explica o territorio, é instrumento agrario e mostra os desexos e necesidades da sociedade.

¿como vemos o espazo agrícola?

Elementos constitutivos do espazo agrario e representan e explican as técnicas para construir o territorio. As masas son os elementos sobre os que se traballa, parcelario. Os peches (cierres) sempre con propietario son definidores e protectores do espazo agrícola. Os materiais cos que está construido o peche inflúe no aspecto desa paisaxe.

A arquitectura ligada ao medio.

Relación terra-home. (propiedade xurídica e explotación económica) explicada no parcelario.

traballo (masas) movemento (camiños)


Os camiños, canles, conectores, abastecen o territorio. Vinculados ao peche e ao borde.

camiño-peche-parcela. Define un espazo e é un espazo. Configura os entronques, as relacións. Coma por exemplo o camiño de Santiago, unión de camiños. Transforma os espazos polos que pasa.

Lugares habitados. arquitectura que se habita. Non é a única arquitectura. Etapas de transformación, expresan unha orde, unha organización.

Ver a relación entre masas, camiños e lugares habitados. Construcción do territorio, presente no parcelario (relacións xurídicas entre home e territorio) e sempre hai unha referencia (ex igrexa, materialización da loita contra a incertidume permanente)

A organización do espazo comeza polo espazo agrícola (productivo)

Organización do espazo. Paisaxe rural

O espazo non é inmutable, cambia pero é resistente.

A paisaxe rural é un espazo conquistado polas técnicas agrarias. Elementos de esa paisaxe, ver fotos aéreas, manchas de prados, plantas, elementos de protección e irrigación, terras de labor e o espazo bruto. Distínguense os campos abertos dos pechados, según as liñas de protección que marcan o territorio, silveiras, caidas, arbolados... e responden á forma do territorio.

O acondicionamento para a producción e a conquista do espazo agrícola:

• roturación: acondicionamento do espazo agrícola para producir. Transfórmase o espazo bruto en espazo de cultivo. Pierre George propón roturacións periódicas. O arado xera unha paisaxe, unhas tramas
• conservación: o espazo agrícola é fráxil. Fertilización, auga como ben imprescindible. Organización disciplinada da mesma, liñas de conducción, canalización, regos...
• protección dos cultivos: cultivos que protexen a outros, liñas de protección. Estas liñas de protección tamén teñen relación cos animais.

Os camiños aparecen por onde é máis comodo camiñar, varia según condicións, alternativas. Organiza a paisaxe de acordo ás condicións do territorio.

As hortas son espazos cultivados vencellados á vivenda. Primeiro elemento de producción. Están no perímetro entorno ao núcleo rural.

O parcelario representa as vicisitudes das aspiracións pola propiedade e das calidade do solo. Se observamos as concentracións parcelarias detectamos as persistencias e elementos herdados.

Na paisaxe rural aparecen as novas técnicas introducidas, instalacións, rede eléctrica...